SIMPEL presenteren

Voel je je een expert of bedrieger? Het Bedriegersyndroom versus de Presenteer Paradox

Fri, 10 Jan 2020 09:53:58 GMT

Stel je eens voor: je staat op het podium, klaar om je spetterende presentatie over een onderwerp uit jouw vakgebied te geven. En dan bekruipt je het gevoel dat je daar eigenlijk helemaal niet hoort te staan. Dat jij niet de expert bent, die de gastheer van de conferentie zojuist vol bravoure heeft aangekondigd. Dat je eigenlijk helemaal geen expert bent…

Gemiddelde leestijd: 9 minuten

Maak je geen zorgen, je staat er niet alleen. Velen die in de publieke belangstelling staan hebben last van het onterechte gevoel dat ze de boel belazeren, ook wel bekend als het ‘bedriegersyndroom’. Het NRC Handelsblad schreef er een oog-openend artikel over. Daar leen ik graag wat van, om uit te leggen hoe het syndroom in elkaar steekt. En belangrijker, hoe je er mee om kunt leren gaan.

Vooral hoogopgeleide vrouwelijke bedriegers

“Ooit komen ze erachter dat ik helemaal niet zo goed ben, dat mijn succes puur op geluk is gebaseerd. Het kan niet lang meer duren voordat iemand dat ontdekt. En dan val ik door de mand”.

Het zijn voor veel mensen herkenbare gedachten. Vooral, zo wordt vaak beweerd, voor capabele, hoog opgeleide, succesvolle vrouwen. Die zouden nodeloos veel energie besteden aan hun eigen angst om ontmaskerd te worden als bedrieger.

Het bedriegersyndroom staat niet in de DSM-5, het meest gebruikte psychiatrische handboek. Het is geen officiële diagnose die je van een psychotherapeut of psychiater kunt krijgen, waarna je behandeling vergoed wordt. Al staat het iedereen natuurlijk vrij om met impostergevoelens naar een therapeut of coach te gaan en voor een behandeling te betalen.

De Amerikaanse psychologen Pauline Clance en Suzanne Imes beschreven het in 1978 voor het eerst, in het artikel The Imposter Phenomenon in High Achieving Women (in het tijdschrift Psychotherapy: Theory, Research and Practice). Ze rapporteerden hun ervaringen met ruim 150 vrouwen, overwegend wit en tussen de 20 en 45 jaar, die ze in therapie, in een praatgroep of op college hadden. Het ging om succesvolle vrouwen die zich niet succesvol voelden, maar angstig, somber, onzeker en gefrustreerd door hun eigen perfectionisme.

Het viel Clance en Imes op dat deze vrouwen vroeger thuis vaak óf juist wel óf juist niet geprezen waren om hun intelligentie en talent. Verder schrijven de psychologen dat het gevoel een bedrieger te zijn zichzelf in stand houdt doordat deze vrouwen extra hard gaan werken én hun gedrag aanpassen aan wat ze denken dat anderen willen – dat zou het gevoel ‘nep’ te zijn, versterken. Maar Clance en Imes rapporteren geen systematisch, kwantitatief onderzoek.

Vele studies, geen therapie

Sinds hun artikel zijn er enkele tientallen artikelen over het imposter phenomenon of het imposter syndrome in peer reviewed tijdschriften verschenen. Er zijn tientallen proefschriften aan gewijd, minstens drie vragenlijsten ontwikkeld om het betrouwbaar te meten (waarvan één door Clance) en verscheidene boeken voor een breed publiek over geschreven (waarvan één door Clance). Maar de kennis over imposter syndrome blijft hapsnap: alle losse onderzoekjes hebben nog geen duidelijk patroon opgeleverd van de oorzaken en gevolgen van bedriegersgevoelens. Er is nooit een meta-analyse gedaan en het laatste overzichtsartikel is ruim twintig jaar oud (Psychotherapy, 1993; Clance was één van de auteurs).

Van de kwantitatieve studies vonden enkele wel sekseverschillen, maar veel ook niet. In haar proefschrift uit 1979 beschrijft Imes zelfs dat mannen hogere imposterscores hadden dan vrouwen. Het lijkt dus geen typisch vrouwelijk verschijnsel.

Relatief veel studies keken trouwens louter naar vrouwen (net als het artikel van Clance en Imes uit 1978). Daardoor wordt weliswaar de indruk gewekt dat het bedriegerssyndroom iets vrouwelijks is, maar zulke studies zijn natuurlijk niet geschikt om te onderzoeken of er een sekseverschil bestaat. Zo is er ook onderzoek naar imposter-gevoelens onder louter Afro-Amerikaanse studenten gedaan, en onder louter women of color – daarmee valt ook niet te bepalen of die specifieke groepen er nou extra gevoelig voor zijn. Je zou misschien wel verwachten dat mensen uit maatschappelijke groepen die een stijging in sociale status doormaken, vaker aan bedriegersgevoelens lijden. Hard bewijs daarvoor is er (nog) niet.

Onderzoekers hebben geprobeerd om diverse karaktereigenschappen aan imposter-gevoelens te relateren. Zo haalt Clance in haar overzichtsartikel uit 1993 studies aan die laten zien dat het vaak om introverte mensen gaat. Logisch, vindt ze, want die zouden vaak een deel van hun persoonlijkheid verborgen houden. Volgens andere onderzoeken treft het vooral angstige, emotioneel instabiele, slordige, impulsieve mensen. Of er een verband is met perfectionisme is onduidelijk.

Deels overgenomen uit het NRC Handelsblad, Óoit val ik door de mand, een artikel van Ellen de Bruin d.d. 13 februari 2016.

Hoe om te gaan met het syndroom: De Presenteer Paradox

De wetenschap heeft nog geen oplossing of therapie klaar staan om het bedriegersyndroom aan te pakken. En dat is misschien wel helemaal niet nodig ook. Aangezien het een zelfbeeld betreft, dat in de loop der jaren ontstaat, kan een nieuw zelfbeeld de negatieve lading van het syndroom tegengaan. Althans, als je erin gelooft dat gedachtepatronen aan te passen zijn.

Een alternatieve gedachte is te vinden in wat ik de Presenteer Paradox noem. Kort gezegd is dit een simpele gedachte die de aap die op jouw rug zit en constant ‘bedrieger’ in je oor fluistert, definitief het zwijgen op te leggen.

Allereerst de definitie van een paradox, volgens Wikipedia. “Een paradox is een schijnbare tegenstrijdigheid. Deze tegenstrijdigheid lijkt in eerste instantie in te gaan tegen het gevoel van iemands logica, verwachting of intuïtie en soms berust deze op een denkfout.”

Het Presenteer Paradox kun je zien als het positieve zusje van het bedriegersyndroom.Terwijl we van onszelf alle beschikbare feiten over een bepaald onderwerp moeten kennen om onszelf expert durven te noemen, zien anderen ons als expert als we de indruk wekken meer te weten over een onderwerp dan zij. Hoewel het onhaalbaar is om alles over een onderwerp te weten en onze omgeving dat ook niet van ons verwacht, leggen we onszelf toch die mentale ketting op. “We weten niet alles, dus zijn we geen expert” versus “Jij weet meer dan ik, dus ben jij de expert”.

Je voelen als een bedrieger, terwijl je in wezen een eerlijk mens bent en door anderen gezien wordt als een deskundige op je vakgebied. We weten nu dat velen van ons leven met dat onterecht knagende gevoel van oneerlijk zijn. Je zou je dan ook kunnen afvragen waarom we dan toch op het podium blijven stappen, een plek waar je als lijder aan het bedriegersyndroom je zelf op de moeilijkste plek denkbaar plaats: een groep anderen die real time aandacht geeft aan jouw gedachtenwereld. De website van de conferentie die met een wervende tekst een strak gepolijst beeld van jou neerzet. Het gehele plaatje dat jijzelf en anderen van je aan de wereld tonen, kan voelen als een gestolen jas.

Je zou kunnen beargumenteren dat een leven in de luwte wel zo veilig is. Een zeer bescheiden leven waarbij je niet wordt gevraagd om jezelf op de borst te trommelen, zal voor velen aantrekkelijk klinken. Dus geen blogs schrijven of presentaties verzorgen, gewoon je werk doen en op de achtergrond blijven. Of een vak leren waarbij je meerwaarde direct duidelijk wordt uit de activiteiten die je ontplooit, zoals het aanleggen van een tuin of het ontwikkelen van een wetenschappelijk bewezen theorie.

Een voorbeeld uit de praktijk: 'bedrieger' Karin

Toch werken er volgens het CBS in Nederland meer dan 2 miljoen mensen als ‘kenniswerker’, waarbij de relevantie of bewijs van waarde van hun kennis niet altijd evident is. Neem als voorbeeld eens freelance social media-expert Karin. Karin adviseert MKB-ondernemers over het inzetten van social media kanalen als Linkedin, Twitter en Facebook om bedrijfsresultaten te vergroten. Karin geeft regelmatig workshops en keynote-presentaties waarbij de deelnemers verwachten dat Karin ze vertelt welke strategieën en trucs het beste werken. Karin is helemaal thuis in de wereld van social media en weet door te meten hoe ze haar eigen business kan laten groeien. Echter, iedere situatie is verschillend. Wat werkt voor Karin, hoeft niet te werken voor Bakker Bert. Of Makelaar Mike. Voor Karin ligt het Imposter Syndrome dus op de loer. Haar klanten hopen waarschijnlijk op inzichten die toepasbaar zijn op hun persoonlijke situatie, maar Karin kan ze die ‘volledige waarheid’ niet geven. Daarvoor is een presentatie niet het juiste middel, daar is veel meer voor nodig, zoals een gedegen marketing plan en ontwikkeling van kwalitatief hoogstaande communicatiemiddelen.

Expert in de ogen van anderen

Waarom staat Karin dan toch algemeenheden te presenteren, die wellicht niet direct van toepassing zijn op de situatie van haar publiek? Waarom besteedt zij kostbare tijd en energie aan het overdragen van haar gedachten en ervaring?

De reden is simpel. Als Karin presenteert, dan draagt dat bij aan haar persoonlijke expert-status. En die status zorgt voor een gevoel van erkenning en is stop op weg naar financiële vooruitgang. Als Karin kan vertrouwen op haar ervaringen en competenties op haar vakgebied en de durf heeft om niet te streng voor zichzelf te zijn, dan kan ze het Bedriegersyndroom langzaam maar zeker achter zich laten. Dat vraagt een milde houding naar zichzelf en de oprechte wil om anderen verder te helpen. Deze paradox - ik ben expert, maar ik weet niet alles - geeft op het podium kracht en vertrouwen. En daarmee ligt de de rode loper naar een organisch opgebouwde expert-status klaar.

De Presenteer Paradox werkt daarmee als een koude, natte washand op een koortsig voorhoofd. Als een bemoedigende schouderklop van een betrokken leermeester. Het geeft je een vervangende gedachte voor het valse gevoel de boel te bedriegen. Het fluistert tegen je:

En jij?

Voel jij jezelf wel eens een bedrieger als je je gedachtes deelt? In welke situaties? En hoe ga jij ermee om? Deel je verhaarl gerust hieronder in de comments, sharing is caring!

De kracht van kwetsbaarheid bij het spreken in het openbaar

Fri, 03 Jan 2020 14:32:43 GMT

Het nieuwe jaar is nog geen week oud en ik voel me vreselijk kwetsbaar. Een naakte charlatan, waarvan de hoek van zijn onzichtbaarheidsmantel tijdens het wegsluipen achter een deurklik is blijven hangen. De aanleiding voor dit vreselijke gevoel? Een boek.

Gemiddelde leestijd: 8 minuten

Specifieker, een boek over een bijzonder onderwerp, dat ik kreeg aanbevolen door Storytel om mijn ernstige verslaving aan audioboeken nog wat verder uit de hand te laten lopen. Afgelopen jaar heb ik volgens de statistieken van deze luisterboekapp in 2019 zo’n 80 boeken beluisterd. Heerlijke afleiding tijdens het klussen, reizen, afwassen, pimpampetten, sporten en wasopvouwen. Behoorlijk leerzaam ook. Pijnlijk leerzaam, want net toen ik dacht dat de SIMPEL presentatiemethodiek 100% compleet was, deed het uitgebreide onderzoek van ene Mrs. Brown me beseffen dat er een groot zwart gat in zit. Dat het niet perfect is. Dat ik een essentieel onderdeel over het hoofd heb gezien. En dat voelt zo ontzettend naar, waardoor het Bedriegerssyndroom me weer eens flink in de klauwen heeft. Hoog tijd om een artikel over het onderwerp van de meest bekeken presentatie op TED onder het vergrootglas te nemen. Met als hoofdvraag:

‘Hoe kan kwetsbaarheid je op het podium tijdens een presentatie of toespraak je impact ernstig vergroten?

De achtergrond van de kracht van kwetsbaarheid

Het boek ‘The Power of Vulnerability’ van Brené Brown, onderzoeker en docent aan de University of Houston is gebaseerd op zo’n 10 jaar onderzoek. Als ze had geweten dat haar toe spraak over kwetsbaarheid op de befaamde TED-conferentie wereldwijd bijna 9 miljoen keer zou worden bekeken, had ze in eerste instantie liever nooit publiekelijk over haar zenuwinzinking verteld. De Amerikaanse onderzocht als research professor bij de University of Houston College of Social Work al jaren onderwerpen als authentiek leiderschap, moed en schaamte. In haar beginjaren als onderzoeker geloofde ze nog heilig in het mantra 'als je het niet kunt meten, bestaat het niet.'

Brown raakte in een crisis toen ze ontdekte dat haar eigen leven nauwelijks aan de voorwaarden van een bezield leven voldeed. Uit haar onderzoeken en talloze interviews kwam bijvoorbeeld naar voren dat perfectionisme – waar ze naar eigen zeggen veel last van heeft – juist niets bijdroeg aan een gevoel van eigenwaarde en het streven naar kwaliteit. Intellectueel begrijpen wat er nodig is om effectief en gelukkig te zijn, bleek iets anders te zijn dan deze kennis in de praktijk te brengen. Een bezoek aan een therapeute en een nieuwe kijk op haar onderzoeksgegevens leverden Brown het inzicht op dat kwetsbaarheid de sleutel is tot een vervuld bestaan. Of dat nou in een relatie is, een gezin of in organisaties. Haar toespraak uit 2010 sloeg in als een bom. Ze dacht en hoopte dat een paar honderd mensen zouden kijken. Het bleken er miljoenen te zijn.

Brenés eerste bevinding was dat schaamte het grote obstakel is voor connectie. Schaamte is het gevoel dat er misschien iets mis met je is. Iets wat je liever verbergt en verstopt voor anderen, omdat ze je anders zouden kunnen afwijzen. En schaamte kennen we allemaal: ben ik niet goed genoeg? Niet knap genoeg, niet rijk genoeg, niet sterk genoeg? Niet slank genoeg, niet succesvol genoeg? Om toch connecties aan te gaan met anderen moet je jezelf blootgeven, en dat vereist grote kwetsbaarheid.

Zo ging Brené naast connectie ook schaamte en kwetsbaarheid onderzoeken. Na talloze deelnemers te interviewen zag ze een patroon. Mensen in haar onderzoek konden in twee groepen onderverdeeld worden:

Enerzijds waren er mensen die steevast het gevoel hadden ‘erbij te horen’ en geliefd te worden in hun leven.
Aan de andere kant waren er mensen die hiermee worstelden, die zich afvroegen of ze wel goed genoeg waren en die altijd het gevoel hadden te moeten vechten voor liefde en om erbij te horen.

Het verschil tussen deze twee groepen? Mensen in de eerste groep geloofden dat ze liefde en connectie verdienden. Zij voelden zich waardig, ‘worthy’. Mensen die altijd worstelden om de liefde en goedkeuring van anderen misten dit gevoel van ‘worthiness’. Brené vat haar inzichten pakkend samen in haar quote:

“Het enige wat ons van connectie weerhoudt is de angst dat we die connectie niet waard zijn.”

Een meer uitgebreide samenvatting van het boek ‘The Power of Vulnerability’ vind je op de blog Kwetsbare held van Wout van Wengerden.

Hoe pas je de kracht van kwetsbaarheid toe tijdens spreken in het openbaar?

Het mooie van het onderzoek van Brené vind ik persoonlijk de praktische toepasbaarheid van de gegenereerde inzichten. Met andere woorden, hoe pas je de kracht van kwetsbaarheid toe in de praktijk van alledag? Als ouder bijvoorbeeld, als partner in een relatie, als professional en als vriend? Op haar website geeft de onderzoekster diverse templates en quotes die je als handvat kunt gebruiken. Wat ik echter miste zijn concrete tips voor het toepassen tijdens een van de meest kwetsbare momenten denkbaar: het delen van je ideeën en ervaringen met een (grote) groep vreemden?

Al googlend stuitte ik op de blog van Melanie Curtin op Inc.com. Daarin beschrijft Melanie een interview waarin ze Brené ondervraagt over hoe ze zelf met haar gevoelens van schaamte en kwetsbaarheid omgaat voorafgaand, tijdens en na haar publieke optredens. Uit het interview zijn de volgende praktische adviezen te destilleren:

Alles draait om verbinding tussen mensen. Tussen de mensen op het podium en de spreker. Tussen het publiek onderling. De spreker met het organiserende team. Door je kwetsbaar op te stellen, geef je je publiek en jezelf de gelegenheid om zich verbonden te voelen. Voordat je het podium op stapt, kun je de volgende zin een aantal keer voor jezelf het herhalen (vrij vertaald naar het ‘People, people, people’- mantra van Brené): zij zijn ook maar mens, zij zijn ook maar mens, zij zijn ook maar mens.
Je mindset bepaalt de mate waarin je gevoelens van kwetsbaarheid toestaat. Zie jij het publiek voor je als ‘beter, slimmer en meer capabel’ dan jijzelf? Of sta je op gelijke voet, als mens tot mens, ieder met zijn eigen kwetsbaarheden. Mocht dit nog niet helpen, dan kun je het publiek ook proberen te zien als middelbare scholieren, kwetsbare wezentjes met veel minder levenservaring.
Mag het licht half aan? Een praktisch handigheidje om het gevoel van verbondenheid te vergroten is om de zaal half te laten verlichten. Zodat je als spreker het publiek aan kunt kijken, hoe moeilijk dat ook lijkt. Door de ander echt in de ogen te kunnen kijken, ontstaat er een denkbeeldig lijntje dat je helpt om de ander te zien als mens. In plaats van een donkere ruimte met vreemden, gekuch en geritsel.

Terug naar de afwas

Terug naar het moment tijdens het afwassen afgelopen week, toen ik bijna een champagne-glas kapot kneep door de blikseminslag van kwetsbaarheid. Het gevoel dat ik een universele en allesbepalende set van emoties (kwetsbaarheid en schaamte) over het hoofd heb gezien tijdens al die jaren dat ik het mysterie van ogenschijnlijk achteloos impactvolle sprekers probeer te ontcijferen, deed me letterlijk schrikken. Een stoot adrenaline ontnam me de adem en mijn nekspieren trokken als een touw mijn keel dicht. Gelukkig heb ik dankzij het onderzoek van Brené wederom weer eens mogen leren dat perfectionisme geen karaktertrek is. Het is aangeleerd gedrag, dat je kunt accepteren en dan parkeren. Of zoals de Amerikaanse onderzoekster het dichterlijk verwoord:

Ik voeg daar graag het volgende aan toe: We luisteren liever naar een zacht ei dan naar een geharde eikel . Vanaf nu zie ik de kracht van kwetsbaarheid dan ook als een belangrijk inzicht voor een impactvolle, SIMPELe presentatie en zal het verder gaan onderzoeken en ervaren in de praktijk van het doceren en spreken.

En jij?

Heb jij voorbeelden van hoe kwetsbaarheid je helpt verbinding te maken met je publiek? Deel ze gerust hieronder in de comments, sharing is caring!

De 10 grootste misverstanden over spreken in het openbaar

Fri, 06 Dec 2019 12:54:24 GMT

Een geslaagde presentatie of speech begint met een ondersteunende mindset. Als je gedachten over je optreden, zowel vooraf als tijdens, van positieve aard zijn, dan helpt dat enorm om te floreren op het podium. Voor velen is de mindset als het presenteren betreft, verre van positief. Hoe komt dat toch? Dit blogartikel beschrijft de 10 grootste misverstanden die er heersen over spreken in het openbaar.

Gemiddelde leestijd: 14 minuten

Een paar jaar geleden werd een introverte gozer met een grote droom gevraagd zijn verhaal te presenteren aan een zaal met belangrijke mensen. Investeerders, geslaagde ondernemers, journalisten. Dat soort publiek. Hij voelde de week voor de presentatie een spanning die hij goed kende. Presenteren ging hem nooit vlot af. Tijdens zijn studie en werk stond hij zo nu en dan op het podium en verliet het steevast met een leeggelopen zelfvertrouwen.

Dit keer was het erger.

Zijn eerste echte onderneming presenteren aan een publiek dat hem kan maken en breken? In een setting waar hij zich als introvert verre van thuis voelt, met 100 vreemde ogen en de opgepompte sfeer die bij pitch- wedstrijden schijnt te horen? Om tenslotte in slechts 2 minuten zijn hele verhaal te doen? Slapeloze nachten en een omgekeerde maag zijn het vervolg. Ondanks de oefensessies en de grondige voorbereiding.

Dan is het zover. Na een week zenuwpezen en een lange dag wachten in het publiek is dit het moment om te vlammen. Hij hoort zijn naam, staat op en loopt naar het podium. Dan ontstaat er opeens een intense warmte in zijn hoofd. ‘Hoezo word ik in het Engels aangekondigd?!’, schiet er door zijn hoofd. De realiteit slaat hem van achter op zijn kop. ‘Shit, het moet in het Engels. Shit, damn me. Stomme sukkel!’. De weg naar het podium is zo’n 50 meter lang, maar voelt als 5 kilometer.

De grote klok naast het podium tikt meedogenloos hard, de eerste 10 seconden zijn al voorbij. Je moet nu echt wat gaan zeggen. ‘Euhh, my name is Steven and I euhhh…’. De podiumlichten schijnen in zijn ogen. Toch ziet hij, of meent hij te zien, de plaatsvervangende schaamte in de ogen van de investeerders op de eerste rij.

Vechten of vluchten

Je snapt ondertussen waarschijnlijk dat ik die introverte gozer zelf ben. Voor de meeste introverte mensen geldt dat ze zich het minst op hun gemak voelen als ze in het middelpunt van de belangstelling staan, het geven van presentaties kan voelen als een bijna-dodelijke cocktail van ellende. Zodra we het idee hebben dat anderen onze woorden op een weegschaaltje leggen, ontstaat er mentale stress. Stresshormonen worden losgelaten, waar ons lichaam en geest op reageren. We gaan trillen, blozen, stotteren en weten niet meer wat we wilden gaan zeggen. En hebben we in het verleden negatieve spreekervaringen opgedaan, dan worden deze symptomen vaak nog versterkt. In ons lichaam gaan alle alarmbellen af. Het publiek is het gevaar en we kunnen maar twee dingen doen: vechten of vluchten. Laat staan presenteren.

Onze lichaam en geest werken ons dus actief tegen om onszelf te blijven als we op het podium staan. Daarbij worden we beïnvloed door de negatieve manier waarop we onbewust over spreken in het openbaar nadenken. Zo hebben velen van ons een reeks presentatiemomenten achter de rug, waar we geen goed gevoel over hebben. Momenten van kwetsbaarheid waarbij we niet volledig aan onze eigen torenhoge verwachtingen voldoen. Zo heeft bovenstaande, waargebeurde anekdote er bijvoorbeeld voor gezorgd dat ik zeker een half jaar geen presentatie of pitch meer heb durven geven.

10 stellingen over spreken in het openbaar

Ook de opvoeding en directe omgeving van de meeste Nederlanders zorgt ervoor het beeld over spreken in het openbaar vertroebeld is. Hieronder vind je 10 stellingen over spreken in het openbaar uit een onderzoek naar spreekangst, dat ik uitzette onder meer dan 1.000 LinkedIn contacten. Beantwoord nu eerst per stelling voor jezelf of je het ermee eens bent of niet.

1. Uitstekende sprekers worden geboren met het vermogen om te presenteren.
Mee eens / mee oneens

2. Extraverte mensen zijn de beste sprekers.
Mee eens / mee oneens

3. Zenuwen vooraf horen erbij.
Mee eens / mee oneens

4. Spanning tijdens een presentatie is negatief.
Mee eens / mee oneens

5. Ik mag mezelf niet zijn als ik presenteer.
Mee eens / mee oneens

6. Ik spreek te langzaam en dat is negatief.
Mee eens / mee oneens

7. Fronsende wenkbrauwen in het publiek betekenen dat mijn woorden in twijfel worden getrokken .
Mee eens / mee oneens

8. Het is erg dat mijn publiek mijn zenuwen ziet of voelt.
Mee eens / mee oneens

9. Kwetsbaarheid op het podium is een zwakte.
Mee eens / mee oneens

10. Ik moet overal en altijd kunnen presenteren.
Mee eens / mee oneens

De kans is groot dat je op de meeste stellingen met ‘Mee eens’ hebt geantwoord. Het merendeel van de deelnemers aan het onderzoek deden dit in ieder geval wel. Als je de vragen nog eens terugleest, dan zie je dat ze nogal negatief van aard zijn. Terwijl ze alle tien ook positief te beantwoorden zijn.

Misverstand #3+4: Zenuwen vooraf horen erbij en spanning tijdens een presentatie is negatief

De 10 misverstanden over spreken in het openbaar ontkracht

Ik heb de afgelopen jaren geleerd dat de belangrijkste ‘overtuigingen’ zoals hierboven opgesomd, in feite misverstanden zijn. Graag doe ik per punt voor je uit de doeken hoe ik als ervaringsdeskundige mijn persoonlijke overtuigingen heb omgebogen, zodat ze positief voor me werken en me ondersteunen wanneer ik weer eens het podium op mag.

Misverstand #1: Goede sprekers worden zo geboren

Net als overtuigend presenteren is uitmuntend racen vooral een kwestie van oefenen. De nationale held Max Verstappen is geboren met een groot talent voor het besturen van snelle voertuigen. Toch berust Max zijn succes voor een groot deel op drie andere zaken dan alleen talent.

Zijn ervaring. Hij wordt al sinds zijn eerste levensjaar door zijn vader Jos meegenomen naar het race circuit, rijdt al sinds zijn 2,5 levensjaar rond in een gemotoriseerd voertuig en is diverse malen jeugdkampioen karten geworden.
Zijn team . Max wordt binnen het raceteam bijgestaan door diverse professionals op het gebied van fysieke en mentale gezondheid, race skills en allerlei randzaken. Zo kan hij zich volledig focussen op zijn sportieve prestaties.
Zijn motivatie. Max heeft een duidelijk doel, namelijk wereldkampioen Formule 1 worden. Met zo’n duidelijk doel weet hij exact wat hem te doen staat om te excelleren.

Met andere woorden, het zijn niet alleen genen die het succes bepalen. Je wordt niet als topracer of -spreker geboren, je wordt het met de juiste randvoorwaarden en investering in jezelf. Zoals training, team en oefening. En het besef dat er na iedere keer dat je in de grindbak belandt, er heus wel een race komt die je volledig uitrijdt. Of wint.

Misverstand #2: Extraverte mensen zijn de beste sprekers

Tijdens de workshops die ik regelmatig organiseer, vraag ik de deelnemers altijd of ze zichzelf inschatten als introvert of extravert. Het merendeel van de deelnemers schat zichzelf in als redelijk tot zeer introvert. Vervolgens feliciteer ik ze met hun introverte karaktervoorkeuren.

“Huh? Gefeliciteerd?” is dan de gebruikelijke reactie.

Menigeen denkt dat introversie en spreken in het openbaar, als water en vuur zijn. Dat is een groot misverstand. Juist introverte mensen zijn uitstekend in staat om hun gedachten duidelijk te maken, vooral als ze deze gedachten van tevoren kunnen uitwerken. Het is makkelijker om je gedachten te leren uitspreken, dan je gedachten te leren structureren. Extraverte mensen den- ken terwijl ze praten, waardoor een duidelijke opbouw en structuur in hun verhalen ontbreken. Ze vertrouwen op hun gemak om in het openbaar te praten en stappen daarmee in hun eigen valkuil: geen duidelijke structuur aanbrengen. En zo heeft het publiek aan het eind van het verhaal geen idee wat de hoofdboodschap is geweest of wat er van ze verwacht wordt.

Misverstand #3+4: Zenuwen vooraf horen erbij en spanning tijdens een presentatie is negatief

Zenuwen zijn erg vervelend als je op het punt staat een topprestatie te leveren. Overmatige stressgvoelens zorgen ervoor dat je niet optimaal functioneert. Tijdens het geven van presentaties kan stress zorgen voor bijvoorbeeld black-outs, ongecontroleerde lichaamsbewegingen en ja, zelfs flauwvallen. Spanning daarentegen is essentieel voor het geven van een memorabele presentatie of toespraak. Bij spanning wordt adrenaline aangemaakt, waardoor je je scherper voelt en je beter kunt concentreren. Stress en spanning lijken erg op elkaar, toch is er een groot verschil. Stress heeft jou onder controle, terwijl gezonde spanning je niveau van concentratie vergroot. De truc is om de spanning die er altijd zal zijn, te accepteren. Door zo nu en dan even diep in -en uit te ademen, verandert stress in gezonde concentratie.

Misverstand #5: Ik mag mezelf niet zijn als ik presenteer

Allereerst wil ik je complimenteren met het vermogen om twee lastige zaken tegelijkertijd te kunnen. Een presentatie geven en tegelijkertijd een oordeel vellen over je woorden, gedachten, gebaren, houding en kapsel is niet niks!

Alle gekheid op een stokje, menigeen is tijdens een ‘optreden’ erg zelfbewust. We zijn onszelf continue aan het beoordelen en helaas ook vaak aan het veroordelen. Herken jij ook het gevoel dat je meerdere stemmen in je hoofd hebt, wanneer je presenteert? De ene stem is bezig met het over- brengen van het verhaal, de andere stem bespreekt voortdurend of je wel goed overkomt. Of je haar goed zit. Of men ziet dat je zenuwen door je keel gieren. Dat die fronsende blik op de voorste rij niet veel goeds betekent.

Hoe ontspannen zou het zijn als je alleen die eerste stem hoort, jouw spreekstem? Wees gerust, het kan. Je kunt leren hoe je in de ‘flow’ komt, waardoor je nog maar één stem hoort en waardoor je je niet langer schizofreen zult voelen. Die onbekommerde flow die je kende toen je als kind een toneelstukje verzorgde om een saai familiegebeuren op te leuken, is niet verdwenen. Je bent hem alleen even kwijt.

Misverstand #6: Ik spreek te langzaam

Ken je Dolf Janssen? De cabaretier met het spreektempo van een vol- automatisch geweer? Mensen met een regulier spreektempo veranderen tijdens hun spreekbeurt plots in een ‘Dolf’. Zeker als er een beperkte tijd is om te spreken, zoals bij zakelijke pitches vaak het geval is. Dan is de spreektijd bijvoorbeeld maximaal twee minuten en dat lijkt kort. Te kort, zodat we beginnen te ratelen.

Het volgende advies dat ik mijn klanten en mijzelf met grote regelmaat geef, zorgt voor een aangenaam spreektempo. Spreek voor je gevoel twee maal zo langzaam als gewoonlijk. Dit geeft je een ontspannen stem, die zeer prettig is om naar te luisteren.

Misverstand #7: Fronsende wenkbrauwen in het publiek betekenen afwijzing

Een van mijn cliënten wist het eens prachtig te omschrijven. “Toen ik in de ogen van de toehoorder op de eerste rij keek, zag ik een blik van plaatsvervangende schaamte”.

Ja, het is lastig presenteren als jij denkt dat je publiek bezig is om je te veroordelen, je mentaal te stenigen. Uit recentelijk onderzoek onder Nederlandse congresbezoekers is echter gebleken dat slechts 5% van bezoekers van keynote-presentaties een of meerdere sprekers negatief beoordeelt. Dat betekent dat 95% een neutraal of positief oordeelt velt. Blijf jij je echt druk maken om die andere 5%?

Misverstand #8: Het is erg dat mijn publiek mijn zenuwen ziet of voelt

Zie de uitleg bij misverstand #7. De overgrote meerderheid van je publiek vindt jou niet half zo stom/zenuwachtig/lelijk/… als jij jezelf soms vindt.

Misverstand #9: Kwetsbaarheid is een zwakte

Heb je de tranen van president Obama gezien, tijdens zijn speech over de wapenwetgeving in de Verenigde Staten? En de reacties daarop van zijn publiek en de media? I rest my case.

Misverstand #10: Ik moet overal en altijd kunnen presenteren

Nu komen we bij een interessant dilemma. Ik word regelmatig gevraagd om een presentatie of toespraak te verzorgen. Aan de ene kant ben ik ervan overtuigd dat iedere presentatie een kans is. Ik kan immers mijn boodschap delen met een nieuwe groep mensen.

Toch weiger ik zo nu en dan een presentatie-aanvraag. Simpelweg omdat het niet goed voelt. Zo ben ik eens gevraagd om een toespraak te verzorgen aan een groep ondernemers, aan het eind van een diner. Ik ben zelf eens gast geweest op het diner en wist dat er stevig gedronken werd. En wat dat voor effect dat kon hebben op de dynamiek in de groep, hetgeen niet bijdraagt aan een setting waarin ik als spreker tot mijn recht kom.

Beleefd weigeren voor een spreekkans is prima. Kies vooral voor optredens waarbij de sfeer, doelgroep en externe factoren passen bij jouw stijl en gevoel. Zo blijf je bouwen aan positieve ervaringen en vergroot je de kans dat je jouw boodschap kunt overbrengen op een manier die bij jouw persoonlijkheid past.

En jij?

Heb ik nog belangrijke misverstanden over het geven van een presentatie gemist? Deel ze gerust in de comments.

De ideale structuur van een presentatie: de conclusie

Fri, 29 Nov 2019 10:32:48 GMT

De 4 bouwstenen van een inspirerende afronding

Je presentatie of betoog nadert haar spetterende einde. De belangrijkste vragen zijn beantwoord, nadat je jouw hoofdboodschap met weloverwogen bouwstenen hebt onderbouwd.

Hoog tijd voor de grande finale dus, waarin je de aandacht van het publiek gaat opzwepen met jouw inspirerende conclusie. Je luisteraars zijn lekker gemaakt en volledig overtuigd. Ze zijn klaar voor actie! Help jij ze bij het nemen van de logische volgende stap?

Dit artikel beschrijft de bouwstenen die jij kunt gebruiken voor een inspirerende - en belangrijk, een activerende - conclusie kunt gebruiken.

Gemiddelde leestijd: 9 minuten

Eerst even opfrissen: De Aandachtscurve

In een eerder artikel is de Aandachtscurve besproken. Dit theoretisch model geeft weer hoe de aandacht van je publiek voor jouw verhaal automatisch gedurende je optreden. Het laat ook zien op welke momenten jij extra gas dient te geven, om de aandacht maximaal op te bouwen naar een inspirerend einde.

1. Samenvatting van de belangrijkste hoofdpunten

Som de belangrijkste hoofdpunten nog even op voor je publiek. Houd het bij een paar zinnen. Bijvoorbeeld:

“Afgelopen 30 minuten heb ik u/jullie verteld over (hoofdpunt 1), waar- om (hoofdpunt 2), hoe (hoofdpunt 3) en wat (hoofdpunt 4). Ook ben ik ingegaan op (hoofdpunt 5) en hebben we een interessante discussie gevoerd over (hoofdpunt 6). Tenslotte wilde een aantal van u weten hoe (een vraag die aansluit op jouw hoofdboodschap)”.

2. Herhaling van de hoofdboodschap

Vertel het publiek nog eens wat je allerbelangrijkste boodschap is. Dat ene grote idee. Of dat inzicht dat zo belangrijk voor je publiek is. En vertel ook waarom dat zo belangrijk voor ze is. Wat gaat er veranderen in hun persoonlijke situatie, als ze aan de slag gaan met de nieuw verworven inzichten?

3. De call-to-action

Wat is de actie die het publiek nu direct, aan het eind van de bijeen- komst of desnoods morgenochtend pas moet uitvoeren om hun leven of dat van hun naasten positief te veranderen? Dit het moment om in een paar zinnen de gewenste vervolgactie duidelijk te maken.

Noem daarbij (of beter nog, laat zien) hoe het publiek tot actie moet overgaan. Waar vinden ze nadere instructies? Waar kunnen ze iets downloaden of aanschaffen? Hoe kunnen ze jouw boodschap delen met anderen? Heb je een bonus voor ze? Vermeld dat nu. Hoe specifieker de aanzet tot actie, des te groter de kans dat je publiek 'aan gaat'.

4. Afsluiting

Bedank voor de aandacht. Zit je echt lekker in je verhaal en wil je er een laatste schepje bovenop doen? Sluit dan af met een wens, citaat of retorische vraag. Uiteraard afgestemd op de call-to-action.

Wat moet je vooral NIET doen tijdens de conclusie?

Presenteer geen nieuwe hoofdpunten in je conclusie. Dit geeft verwarring bij je publiek en haalt alle kracht uit je betoog.
Eindig niet met een vragenrondje. Dit leidt af van je belangrijkste boodschap en call-to-action die je koste wat kost aan het einde van je presentatie wilt uitspreken. Mensen onthouden je laatste woorden het beste. Stel dat je aan het eind van je presentatie toch nog een onverwachte lastige vraag krijgt. Je wilt niet dat men jouw antwoord als belangrijkste gegeven onthoudt. Wat je in het geval van een onverwachte vraag aan het einde eenvoudig kunt doen is:
1. bedanken voor de vraag
2. voorstellen dat je straks na de presentatie de vraag samen nog even bespreekt
3. nog eens afsluiten met je belangrijkste boodschap en call-to-action
Ga niet over de toegewezen tijd heen. Gebeurt dat wel, verontschuldig je je dan persoonlijk bij de organisator van de bijeenkomst of andere sprekers. Wederom, persoonlijk en niet op het podium! Het laatste wat jij zegt, onthoudt het publiek….

Oefening

Gebruik de lege mindmap uit h et handboek 'In 6 stappen SIMPEL presenteren ' om de belangrijkste hoofdpunten nog eens samen te vatten. Gebruik daarbij alleen de beweringen, je hoeft niet het bewijs nog eens te leveren of het publiek te activeren.
Noteer nog eens de hoofdboodschap, in dezelfde woorden als je tijdens het betoog hebt gedaan.
Bedenk een actie (call-to-action) die jouw publiek vandaag of morgen moet uitvoeren. Welke intentie wil jij in hun hoofd hebben geplant en welk gedrag moet daar uit voortkomen?
Bedenk waarmee je wilt afsluiten. Kun je een wens, citaat of retorische vraag bedenken die bij jouw hoofdboodschap en call-to-action past?

De ideale structuur van een presentatie: de kern

Fri, 22 Nov 2019 10:57:20 GMT

Hoe houd je de aandacht van je publiek vaster dan vast?

Hoe kun jij de aandacht van je publiek vasthouden tijdens je betoog? Denk daarvoor eens terug aan je favoriete film. Hoe houden de makers van James Bond al meer dan 20 jaar de fans aan het scherm gekluisterd (de mooie vrouwen, snelle auto’s en spectaculaire ontploffingen daargelaten)?

En hoe zorgt Greta Thurnberg tijdens haar befaamde speeches ervoor dat haar publiek niet massaal het mobieltje uit de zak tovert voor een potje Candy Crush Saga?

Je raadt het al. De magische woorden zijn weer ‘structuur’ en ‘bouwstenen’. Dit blog artikel beschrijft welke bouwstenen jij direct kunt gebruiken voor een impactvolle presentatie of speech, met een heldere en overtuigende kern.

Leestijd: 7 minuten

Het doel van de kern van een presentatie of speech

Het belangrijkste doel van de hoofdpunten (ook wel de ‘kern’ of 'hoofdboodschap' genoemd) van een presentatie of betoog is het publiek opwarmen voor de grote finale: de conclusie. Daar wordt het werkelijke succes van je harde werk bepaalt: weet je je toehoorders aan te zetten tot actie?

Voor veel beginnende sprekers lijkt de kern het makkelijkste stuk van de presentatie. Men zit ondertussen al beter in het verhaal dankzij een pakkende inleiding en kunnen nu fijn hun kennis delen. De hoofdpunten bestaan dan ook vaak uit inhoudelijke informatie over een of meerdere onderwerpen en zijn, als het goed is, gericht op de kennis van de spreker en de behoefte van de luisteraars.

Het makkelijkste deel van de presentatie zou je dus zeggen, toch wordt het door velen niet optimaal ingevuld. Het gegeven dat men ‘lekker los kan gaan met het delen van kennis’ herbergt een groot risico in zich. Het risico van ‘information overload’ met als direct gevolg verwarring en verlies van aandacht bij het publiek.

Structuur en bouwstenen herpakken de aandacht

Wat kun je doen om de aandacht van je publiek te behouden? De SIMPEL presentatiemethodiek geeft je 3 eenvoudige bouwstenen. Deze zijn verder uitgewerkt in het digitale handboek 'In 6 stappen SIMPEL presenteren' , inclusief een handige mindmap die jij direct kunt gebruiken om jouw verhaal te structureren.

Bouwsteen #1: De hoofdboodschap

Bouwsteen nummer een is direct de pijler van je verhaal. Wat is die ENE gedachte die je publiek zich volgende week nog moet kunnen herinneren? Zo is de hoofdboodschap van Susan Cain in haar veel besproken TED-talk dat introverte werknemers rust en ruimte nodig hebben om hun werk optimaal te kunnen doen. Om dit over te kunnen brengen, ondersteunt Susan haar hoofdboodschap met diverse hoofdpunten.

Bouwsteen #2: De hoofdpunten

Hoofdpunten kunnen worden doorgaans als volgt gepresenteerd:

in de vorm van een bewering, eventueel met deelname van het publiek (je kunt bijvoorbeeld vragen aan je publiek om de hand op te steken als men het eens is met de bewering)
het bewijs voor de bewering (onderzoekscijfers, een observatie, een quote van een autoriteit of een voorbeeld uit de praktijk).

Afhankelijk van de duur van je presentatie, kun je meerdere bouwstenen gebruiken. Hoeveel precies, daar kom je achter door je presentatie thuis te oefenen en te leren hoeveel tijd het je kost om ze te behandelen. Een hoofdpunt van Susan Cain was haar bewering dat veel van de historische creatieve leiders introverte mensen waren die rust en stilte nodig hadden om hun werk optimaal te doen. Als bewijs haalt ze Darwin aan, die lange wandelingen in de natuur maakte om zijn hoofd te legen.

Bouwsteen #3: De belangrijkste vragen

Als het goed is heb je tijdens de inleiding de spelregels van jouw presentatie uitgelegd en daarbij aangegeven wanneer men zijn vragen op jou mag afvuren. Het is verstandig om daar een vast tijdstip in je verhaal voor te reserveren. En extreem belangrijk is dat je nooit eindigt met het beantwoorden van vragen. Dat helpt je belangrijkste hoofdboodschap en daarmee de call-to-action, het aanzetten van je publiek tot actie, om zeep. Wat je dus wilt doen is aan het eind van je kernbetoog ruimte inlassen voor het beantwoorden van vragen.

En natuurlijk heb je van tevoren bedacht welke vragen gesteld zullen gaan worden, zodat je een duidelijk antwoord kunt geven en niet met je mond vol tanden staat. Of nog erger, dat er helemaal geen vragen worden gesteld. Voor joker staan kun jij dan eenvoudig ondervangen door te zeggen “Ik kan me voorstellen dat het best lastige materie is geweest en dat een aantal van u zich afvraagt of/hoe/ waarom …Dat is een terechte vraag en het antwoord is …”

Hoe kom je er nu achter welke vragen dat kunnen zijn? Simpel, door je presentatie eens te oefenen met een collega, vriend of nog beter een presentatie-coach. Vraag hen zoveel mogelijk vragen te bedenken na het aanhoren van jouw betoog. Heb jij 10 vragen en antwoorden paraat, dan zit je over het algemeen safe.

Wat moet je vooral NIET doen tijdens het betoog?

Loop niet vooruit op de bouwstenen. Zorg ervoor dat je de structuur aanhoudt die je van tevoren hebt bedacht. Beheers jezelf dus en bouw rust in tussen iedere bouwsteen en hoofdpunt.

Oefening

1. Gebruik de lege mindmap uit het handboek en beschrijf in maximaal 3 zinnen wat jouw hoofdboodschap is. Wat is die ene gedachte die je publiek zich volgende week nog moet kunnen herinneren?

2. Bedenk je hoofdpunten die jouw hoofdboodschap ondersteunen.
Begin met 1 hoofdpunt en werk deze helemaal uit. Dat wil zeggen:

een bewering
deelname van het publiek (bv hand laten opsteken wie het ermee eens is of de bewering herkent)
bewijs van je bewering (onderzoekscijfers, een observatie, een quote van een autoriteit of een voorbeeld uit de praktijk)

3. Oefen eens om het hoofdpunt te presenteren en neem de tijd op. Hoe lang doe je erover en hoeveel tijd heb je over/kom je tekort? Noteer deze tijd voor jezelf.

Hoe beinvloedt de 'setting' het succes van je verhaal?

Mon, 18 Nov 2019 14:16:39 GMT

De 'setting' van je presentatie of toespraak bepaalt voor grote mate het succes van het overdragen van je hoofdboodschap. In dit artikel lees je hoe de presentatievorm de inhoud van je verhaal bepaalt. En hoe een snelle diagnose van het publiek je helpt om impact te maken.

Leestijd: 8 minuten

Een paar jaar geleden heb ik een presentatie mogen verzorgen voor een bijzondere groep professionals. Het doel van de presentatie was om de aanwezigen enthousiast te maken over de mogelijkheden van de opkomst van mobiel internet voor hun branche. Met leuke voorbeelden uit de praktijk, vergelijkingen met andere branches, cijfers en korte filmpjes wilde ik op zijn minst 20% van de aanwezigen inspireren tot het maken van een vervolgafspraak met mijn opdrachtgever.

Destijds waren mijn presentaties voornamelijk gefundeerd op een moordend hoog tempo, een hoog niveau van enthousiasme van mijn kant, veel flitsende filmpjes, en een ‘onwijs enorm’ gebruik van superlatieven. In de mediabranche werkte die combinatie prima. Het voornamelijk extraverte publiek reageerde meestal positief op de vele prikkels die ik over ze uitstortte. Ze waren eraan gewend en verwachtten ook niets anders. De groep die nu voor me zat, gaf echter geen krimp. Sterker nog, het aantal zuchten die hardop werden geuit nam evenredig aan de duur van mijn verhaal toe. Die dag scoorde ik slechts twee vervolgafspraken, uit 40-50 aanwezigen. Waarvan er een uit medelijden werd gemaakt, zo bleek later.

Had ik me op de juiste manier voorbereid, dan had ik kunnen weten dat de leden van de branchevereniging van Nederlandse Uitvaartondernemingen beter zouden reageren op een meer sensitieve en traditionele benadering. En eigenlijk had ik dat al kunnen aanvoelen toen er, op mijn vraag wie er een iPhone had, maar een paar handen omhoog gingen…

Voorkom dat je ook zo’n uitglijder maakt, door vooraf je huiswerk goed te doen. Voordat je het podium op gaat, wil je in ieder geval de volgende zaken afgevinkt hebben:

Achterhalen welke presentatievorm het beste past bij jouw doelen
Uitvoeren van een doelgroepdiagnose

De presentatievormen

Presentaties zijn er in soorten en maten. De toespraak voor een jubileren- de collega vraagt een andere voorbereiding dan een productpresentatie of een lezing over actuele ontwikkelingen in jouw vakgebied. Elke presentatievorm stelt andere eisen aan je rol als spreker en aan de inhoud van je betoog. De meest voorkomende presentatievormen zijn de volgende.

Speech

Een collega jubileert of neemt afscheid: daar hoort natuurlijk een speech bij. Speeches hebben meestal een informeel karakter. Vaak zijn ze bedoeld om de toehoorders te amuseren en het lijdend of meewerkend voorwerp in het zonnetje te zetten. De boodschap is vaak luchtig, de toon persoonlijk. Hier en daar een goedgeplaatst grapje wordt zeker gewaardeerd. Een speech is kort maar krachtig.

Om het intieme en persoonlijke karakter te onderstrepen is het essentieel dat je tijdens het spreken contact zoekt en houdt met de toehoorders.

Tips voor succes

Houd de toon persoonlijk én luchtig
Gebruik anekdotes en voorbeelden
Spreek niet langer dan 10 minuten
Houd (oog)contact met je publiek

Lezing

Een lezing is een soort college aan een groot publiek. De rolverdeling is duidelijk: de spreker spreekt en de toehoorders luisteren.

Hoewel je in een lezing actuele (vak) informatie kunt overdragen aan een groot publiek, zitten er ook nadelen aan. Veel sprekers hebben de neiging te veel te willen presenteren in een te hoog tempo. Omdat er weinig feedbackmogelijkheden zijn, kan de spreker niet checken of de boodschap overkomt. Bovendien vinden lezingen vaak plaats in een dag vullend programma. Het gevolg: de aandacht van het publiek verslapt en de toehoorders dromen weg.

Wat je zeker wilt doen ...

Vermijd vakjargon, tenzij het een heel gerichte, homogene doelgroep betreft
Doseer de informatie: vertel niet alles wat je weet
Betrek je publiek, bijvoorbeeld met (retorische) vragen
Gebruik energizers als de aandacht dreigt te verslappen. Energizers zijn vaak fysieke activiteiten zoals vingers opsteken, handen klappen. Ze laten het bloed weer stromen en maken mensen weer wakker
Maak je verhaal aantrekkelijker met voorwerpen en visualisatie (gebruik van beelden)

Verkooppresentatie

Een verkooppresentatie heeft als doel het bedrijf neer te zetten en de ver- koop van producten en diensten op te stimuleren. Denk aan de standwerker op de markt of de standhouder een vakbeurs: met hun vlotte babbel weten ze vaak een groot publiek te boeien.

Om publiek te overtuigen van de voordelen van een product, heb je meer nodig dan woorden alleen. Demonstreer de unieke werking van je product. Laat het mensen zélf ervaren.

Tips voor succes

Wees krachtig, kort en bondig in je taalgebruik. Maak gebruik van oneliners Maak helder welke objectieve voordelen er zijn (prijs, concurrentievoordeel, omzet, kosten)
Geef voorbeelden van andere klanten die de producten of diensten al naar tevredenheid gebruiken
Haal gezaghebbende bronnen aan, gebruik feiten en cijfers
Laat mensen de werking van het product zélf ervaren

Interne presentatie

Interne presentaties kunnen verschillende doelstellingen hebben. Je wilt bijvoorbeeld mensen inspireren, je schakelt hen in voor feedback of wilt dat zij instemmen met je plan. Kenmerkend voor een interne presentatie is de informele, collegiale sfeer. Dat kan stimulerend werken maar soms ook verlammend.

Belangrijk is dat je meteen aan het begin het doel van je presentatie duidelijk maakt. Moeten de toehoorders meedenken? Verwacht je een besluit over je plan? Omdat collega’s vaak al zijn ingewijd in het onderwerp, kun je wat sneller tot de kern komen. Sla lange inleidingen over en kom meteen tot de kern.

Wat je zeker wilt doen…

Stem je taalgebruik af op het publiek: meestal kun je vakjargon en afkortingen gewoon gebruiken
Stel je open voor kritiek en doe er je voordeel mee
Neem de tijd voor discussie
Dring aan op actie: maak duidelijke afspraken over het vervolg

De doelgroepdiagnose

Denk even terug aan de anekdote over de groep begrafenisondernemers die we eerder bespraken. Een succesvolle presentatie begint met een goede voorbereiding. Dat geldt ook voor het in kaart brengen van je publiek. In de meeste gevallen heb je het publiek niet voor het kiezen, net zoals een dokter zijn patiënten niet kan uitkiezen. Toch moet hij zich inleven en de juiste vragen stellen, om zijn patiënten verder te helpen. Door het stellen van de juiste vragen, leert hij de achtergrond en beleveniswereld van de ander kennen en kan hij de juiste behandeling van de kwaal adviseren. Jouw publiek is als het ware jouw patiënt. Met jouw vakkennis kun je hun leven beter maken, maar dan moeten ze wel eerst even naar je luisteren.

Onderzoek je publiek dan ook vooraf met de volgende vragen:

Wat heeft het publiek aan jouw verhaal, hoe worden zij er beter van?
Wat weten de toehoorders al van het onderwerp?
Zijn er belangrijke waarden die het publiek met elkaar delen (bijvoorbeeld voortkomend uit religie, land van herkomst en politieke opvattingen)
Welke zaken bindt het publiek als groep (bijvoorbeeld regio, werk, opleiding, geslacht en leeftijd)
Wat zijn de belangrijkste 3 zaken die jij vooral niet moet zeggen of doen?

Kennis van de doelgroep is in de eerste plaats van belang voor de inhoud van je betoog. Je kunt nu ook beargumenteerd beslissingen nemen over zaken als de structuur en inhoud van je presentatie, maar ook het taalgebruik. Met het antwoord op de laatste vraag verklein je de kans dat je je publiek per ongeluk beledigt. Zo zul je nooit een afbeelding van de profeet Mohammed willen laten zien aan een zaal met moslims, grappen maken over koeien op een bijeenkomst voor Hindoestanen of de top-managers van een bank vergelijken met zakkenrollers. Gebruik respect als vangrail.

Hoe krijg je nou het snelst antwoord op deze vragen? Simpel! Vraag het iemand die betrokken is bij jouw presentatie. Bijvoorbeeld de organisator van het evenement, een medewerker van de organisatie EN iemand die in het publiek gaat plaatsnemen.

De ideale structuur van een presentatie: de inleiding

Sat, 02 Nov 2019 18:56:57 GMT

De 7 bouwstenen van een pakkende inleiding

Leestijd: 9 minuten

De inleiding van een presentatie kun je vergelijken met de trailer van een film. Het doel van de inleiding is om je luisteraars/kijkers lekker te maken. Om de aandacht te pakken en het brein op te warmen voor wat er komen gaat. Zodat je publiek tijdens je presentatie regelmatig onbewust ‘aha’-momenten, momenten van herkenning heeft. En natuurlijk om de hoofdpersoon van het verhaal te introduceren. En dat ben jijzelf.

Maar hoe begin je een presentatie of speech? Welke bouwstenen heb jij tot je beschikking om een vliegende start te maken?

In deze blog heb ik de 7 meest gebruikte onderdelen voor een knallende start voor je verzameld.

Opwarmertje

Bekijk eerst even als opwarmer de trailer van een van mijn favoriete films aller tijden: The King's Speech. Noteer tijdens het kijken minstens 2 zaken elementen die er voor zorgen dat jij deze fillm ook wilt gaan zien.

Oplettende kijkers komen tot de volgende opsomming: een korte inleiding in het verhaal door middel van een gebeurtenis waarmee het avontuur begint, een opeenstapeling van gebeurtenissen, een flard van het spetterende slot en een belangrijke hoofdboodschap die de maker van de film je alvast mee wil geven.

En snap je ook het doel van zo'n trailer? Heel goed, het dient om de aandacht te pakken van potentiele kijkers en hen te verleiden om de hele film te zien. De relatie van een filmtrailer en een inleiding van een presentatie is daarmee evident. Jij wilt jouw publiek verleiden om jou hun onverdeelde aandacht te schenken.

Welke concrete bouwstenen heb jij tot je beschikking?

1. Aandachtstrekker(s)

Aan het begin van je presentatie wil je direct de aandacht pakken. Dat lukt je het beste door een aandachtstrekker te gebruiken. De meest gebruikte aandachtstrekkers zijn:

Vertel een persoonlijke anekdote. Dit geeft het publiek het gevoel dat ze je al een beetje kennen.
Stel een prikkelende vraag. Deze beginnen met ‘hoe’ of ‘wat’ en zijn open.
Deel een verrassend feit. Dit schudt wakker en maakt nieuwsgierig.
Maak een boude bewering. Bijvoorbeeld: “Introverte professionals zijn de beste sprekers”. Dit roept meteen vragen op.
Citeer een scherpzinnige uitspraak. Ook dit roept vragen op en laat zien dat je niet alleen maar put uit je eigen ervaringen.
Verwijs naar een actuele gebeurtenis. Dit geeft een gevoel van actualiteit.

Pro-tip: Gevorderde sprekers maken vaak een combinatie van aandachtstrekkers. Beginnende sprekers kiezen vaak voor een persoonlijke anekdote of actuele gebeurtenis.

2. Persoonlijke intro

Hoe heet je, namens wie sta je op het podium? Heb je een missie en/-of visie? Deel deze gerust.

3. Wat

Wat is jouw belangrijkste boodschap voor je publiek? Wat is dat ene punt in jouw verhaal dat zij zich volgende week nog moeten herinneren?

4. Waarom

Leg uit waarom dat belangrijk is voor je publiek. Wat is de grootste benefit? Hoe worden zij beter van jouw hoofdboodschap? Hoe maakt jouw boodschap hun leven leuker, lekkerder of makkelijker?

5. Hoe

Licht kort toe hoe jij tot je belangrijkste inzicht bent gekomen. Heb je onderzoek gedaan? Komt het voort uit eigen ervaring? Baseer je het op onderzoek van anderen?

6. De spelregels

Zijn er belangrijke spelregels die je van het publiek verlangt? Het is slim om vooraf te vertellen hoe je met vragen uit het publiek wilt omgaan. Mag men deze op iedere moment stellen of reserveer je daarvoor een apart blok in je presentatie? Het laatste verdient aanbeveling. Vraag je publiek om de vragen op te sparen en deze te stellen aan het eind van de presentatie. Zo houd je de regie over je presentatie en word je niet afgeleid door vragen. Je publiek zal het niet erg vinden om even te wachten met het stellen van vragen. Sterker nog, het zorgt ervoor dat ze actief luisteren, wellicht geef je tijdens jouw verhaal al antwoord op hun vragen.

7. De bonus

Mocht je een interessante aanbieding of bonus willen verstrekken aan je publiek aan het eind van je presentatie, vertel dit dan aan het begin. Vertel niet precies wat het inhoudt. Benoem alleen dat er een verrassing volgt, hiermee vergroot je de betrokkenheid van je publiek. Dit werkt vooral goed wanneer je een webinar (een presentatie in een digitale omgeving) geeft, waarbij mensen makkelijk en ongezien kunnen afhaken.

Wat moet je vooral NIET doen tijdens de inleiding?

Beginnen met een mop. Dit is voor professionele comedians al lastig. Een grapje kan natuurlijk wel, als jij je daar prettig bij voelt.
Tijd verspillen aan een lijst beleefdheidsfrasen. Dit haalt jou naar beneden, is zonde van de tijd en dient geen enkel nut. Het publiek even kort welkom heten en zeggen dat het een eer is om voor ze te spreken is vaak wel 'bon ton'.
Je verontschuldigen of zeggen dat je nerveus bent. Richt je alleen op je publiek en je boodschap, niet op je onzekerheid. Mocht je het toch willen benoemen, doe dat dan met een beetje humor, zoals JK Rowlings deed tijdens haar speech bij Harvard Commencement in 2008. Een oudje, deze speech, maar zeker de moeite waard om eens te bekijken (20 minuten).

Wat maakt Greta Thurnberg een krachtige spreker?

Wed, 16 Oct 2019 09:12:40 GMT

Een 16-jarig, introvert en licht autistisch meisje uit Zweden zet de wereldtop verbaal in zijn hemd. Hoe krijgt Greta Thunberg het toch voor elkaar om de afgelopen maanden het wereldnieuws te domineren? Het gezicht te worden van een wereldwijde beweging van ‘klimaatspijbelende’ jongeren? En hoe kan deze impactvolle scholier ervoor zorgen dat ze impact blijft maken op de lange termijn?

Leestijd: 9 minuten

Deze vragen houden mij al een tijdje bezig, hoog tijd om ook even te spijbelen en in het spreekfenomeen dat Greta heet, te duiken. In deze blog probeer ik bovenstaande vragen te beantwoorden. Daarvoor onderzoek ik haar ondertussen wereldberoemde speech die ze gaf tijdens de UN Climate Action Summit. Daarbij analyseer ik de structuur van haar verhaal, de aandachtstrekkers die ze gebruikt en de retorische trucs die ze aanwendde om haar boodschap ‘Greta Power’ bij te zetten.

Maar eerst: Greta, kom er maar in.

Doe het licht aan

Een overtuigende presentatie valt of staat met een heldere structuur. In het handboek ‘In 6 stappen SIMPEL presenteren’ schreef ik daarover het volgende. ‘Een huis zonder fundament verzakt binnen de kortste keren. Een boek zonder verhaallijn, is slechts een verzameling letters. Een film zonder ‘cliffhangers’ houdt jouw aandacht niet lang vast.’ En zo is het ook met een presentatie of speech. Zonder een duidelijke structuur is een optreden slechts een vulling van tijd en ruimte. Een stroom aan woorden die waarschijnlijk met passie en kunde wordt uitgesproken, maar die niet blijft hangen. Die de luisteraar niet aanzet tot een actie. Die de luisteraar niet helpt tot het maken van de juiste keuze.

Als je een degelijke presentatie geeft, zal je publiek beleefd doen alsof ze luisteren en na afloop voor je applaudisseren. Maar met een inspirerende speech of presentatie maak je echt iets los. Je luisteraars krijgen een gevoel van energie, verwondering, alsof het licht aangaat in hun bovenkamer.

Een veel gebruikte tactiek om impact te maken, is de zogenaamde ‘licht aan’-techniek, waarbij je als het ware het publiek bij de hand te pakken en vanuit het donkere dal naar de verlichte bergtop te leiden. Eerst wijs je op een probleem of situatie en vervolgens vertel je dat het allemaal goed komt. Het liefst met heldere beloftes en als het kan, een concrete volgende stap. Een spreker die een dergelijke aanpak hanteert is voormalig president Obama en, ja helaas, zelfs de zittende president. Die laatste overigens vooral op het gebied van beloftes. Hun speeches kun je over het algemeen eenvoudig opdelen in de veelgebruikte onderdelen van het Presentatie Structuur Model:

1.   Een pakkende inleiding, bijvoorbeeld een stevige stelling
2.   Een enkele hoofdboodschap
3.   Diverse hoofdpunten die de hoofdboodschap ondersteunen
4.   Een afrondende, samenvattende conclusie. Met een aanzet tot actie.

Om te toetsen of Greta deze gouden standaard ook gebruikt, heb ik de tekstuele uitwerking* van Greta’s speech erop nageslagen en uitwerkt in onderstaande mindmap.

Retorische trucs

Wat opvalt is dat Greta een heldere structuur voor de opbouw van haar verhaal heeft gekozen. Ze heeft een enkele hoofdboodschap “The politics and solutions needed (to drive down CO2 emissions levels) are still nowhere in sight”, die ze ondersteunt met 4 hoofdpunten. Haar conclusie is kort en krachtig. Daar schrik je wel even wakker van, als dommelende VN-gezant die net een copieuze lunch achter de kiezen heeft.

Dit levert een krachtig betoog op, dat zij met veel ‘pathos’ (emotie) weet te brengen. Het publiek wordt duidelijk geactiveerd: er klinkt applaus en aanmoedigend gejoel. Echter, er wordt ook ongemakkelijk gelachen op de achtergrond, hetgeen totaal niet past bij de boodschap die Greta overbrengt. En daar zit de angel die mij een bevreemdend, ongemakkelijk gevoel gaf toen ik de speech voor het eerst zag. Mijn eerste gedachte was – ik ben er niet trots op – moet ik deze verontwaardigde tiener wel serieus nemen? En mijn tweede gedachte volgde direct: ‘wat wil ze nou precies van haar publiek’?

Bekijken we Greta’s speech vanuit het ‘licht aan’-principe, dan kan ik deze opkomende gedachtes verklaren. Wat ze erg krachtig doet, is haar luisteraars duidelijk maken in welk diep dal we volgens haar verkeren. De Rijnland retorische trucs die ze voornamelijk gebruikt zijn angst opwekken , demoniseren en dreigen . Enkele voorbeelden:

Demoniseren

“This is all wrong. I shouldn't be up here. I should be back in school on the other side of the ocean. Yet you all come to us young people for hope. How dare you!”

Angst opwekken en demoniseren

"You have stolen my dreams and my childhood with your empty words. And yet I'm one of the lucky ones. People are suffering. People are dying. Entire ecosystems are collapsing. We are in the beginning of a mass extinction, and all you can talk about is money and fairy tales of eternal economic growth. How dare you!”

Dreigen

"You are failing us. But the young people are starting to understand your betrayal. The eyes of all future generations are upon you. And if you choose to fail us, I say: We will never forgive you.”

Keer het tij

Stel je nu eens voor dat Greta deze woorden persoonlijk tot jou richt. Ontstaat er dan bij jou een onbeheersbaar verlangen om over te gaan tot actie? Of eerder een gevoel dat je jezelf wilt verdedigen? En mocht het eerste het geval zijn, weet jij dan welke actie van je wordt verwacht?

Begrijp me niet verkeerd, als vader van twee jonge kinderen en levensgenieter sta ik volledig achter de boodschap van Greta en haar beweging. Willen we de wereld en onze eigen achtertuin leefbaar houden, dan moeten allemaal onze steen bijdragen aan de strijd tegen de CO2 uitstoot. Zowel burgers en wereldleiders. Als communicatieprofessional hoop ik dat Greta en haar team snel gaan inzien dat de manier waarop ze haar boodschap de wereld in zendt, aan corrosie onderhevig is. De beschuldigende vinger leidt tot irritatie, niet tot actie. In een volgend betoog haalt Greta ons hopelijk dan ook uit het dal en leidt ons en onze volksvertegenwoordigers naar het licht. Hoe? Bijvoorbeeld met verhalen van positieve terreinwinst op de klimaatverandering en een heldere aanzet tot actie .

Yes Greta, we can and will.

De ideale structuur van een presentatie: het doel

Fri, 11 Oct 2019 08:34:07 GMT

Structuur geeft je houvast en vertrouwen

Stel dat jij vandaag van Amsterdam naar Eindhoven wilt reizen. Wanneer is de kans groter dat je ook daadwerkelijk in Eindhoven aankomt: wanneer je in een willekeurige trein stapt of wanneer je in de trein naar Eindhoven stapt? Optie twee natuurlijk.

Deze logica kun je ook op het geven van een presentatie loslaten. Wanneer is de kans het grootst dat je een succesvolle presentatie geeft: wanneer je van tevoren het doel bepaald hebt of wanneer je zomaar wat doet?

Leestijd: 5 minuten

Het stellen van een of meerdere doelen is dus een essentieel onderdeel van je voorbereiding. Door van tevoren voor jezelf een aantal vragen te beantwoorden, zul je de kans vergroten dat je boodschap in het hoofd van je publiek komt. En dat zij vervolgens de actie gaan ondernemen, die je van ze verwacht. Wellicht wil je dat ze wat van je kopen? Of wil je dat ze jouw boodschap delen met hun netwerk? Of is het overdragen van informatie voldoende?

Wees realistisch in je ambities. In een presentatie van een uur kun je mensen niet zomaar van gedachten laten veranderen. Al was het maar omdat er een grens is aan de hoeveelheid informatie die de toehoorders in korte tijd kunnen verwerken. Een algemeen geaccepteerd inzicht is dat om het gedrag van mensen te veranderen, zij eerst hun houding ten opzichte van het gedrag moeten aanpassen. En daarvoor is kennis over het eigen gedrag en het gewenste gedrag nodig.

Voorbeelden van presentatiedoelen:

Na mijn presentatie kent mijn publiek de oorzaken van pesten op de werkvloer. ( kennis )
Na afloop heeft mijn publiek de intentie de oorzaken van pesten op de werkvloer tegen te gaan. ( houding )
Na mijn presentie gaat mijn publiek anders met collega’s om. ( gedrag )